ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ

ΗΠΕΙΡΟΣ ΕΥΡΩΠΗ ΕΛΛΑΣ ΑΤΤΙΚΗ ΘΕΣΣΑΛΙΑ ΘΡΑΚΗ ΚΟΣΜΟΣ ΚΡΗΤΗ ΚΥΠΡΟΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ Μ. ΕΛΛΑΔΑ ΜΑΥΡΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ ΣΤΕΡΕΑ ΕΛΛΑΣ ΧΕΡΣ ΑΙΜΟΥ ΙΣΤ. ΠΡΟΣΩΠΑ ΔΙΑΦΟΡΑ ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ ΡΩΜΑΪΚΑ

Πέμπτη, 12 Φεβρουαρίου 2015

Σπανιότατη ταφή 3800π.Χ. εναγκαλισμού άνδρα και γυναίκας μεταξύ των ευρημάτων της ανασκαφής στο Διρό

ΑΠΟ ΤΗΝ ΝΕΟΛΙΘΙΚΗ ΕΠΟΧΗ ΕΩΣ ΤΗΝ ΜΥΚΗΝΑΪΚΗ ΖΟΥΣΑΝ ΕΛΛΗΝΕΣ ΕΔΩ 


Τους σκελετούς δύο ενηλίκων βρήκαν αρχαιολόγοι κατά τη διάρκεια ανασκαφής, στη θέση «Ξαγκουνάκι» στον περιβάλλοντα χώρο του σπηλαίου Αλεπότρυπα, που εντάσσεται στο πενταετές Ανασκαφικό και Μελετητικό έργο Διρού.

Συγκεκριμένα, οι αρχαιολόγοι βρήκαν μια διπλή αδιατάρακτη ταφή νεαρών ενηλίκων, άνδρα και γυναίκας, σε στάση εναγκαλισμού, καθώς και μια δεύτερη διπλή αδιατάρακτη ταφή νεαρών ενηλίκων, άνδρα και γυναίκας, σε εξαιρετικά συνεσταλμένη στάση σε συνάφεια με σπασμένες αιχμές βελών.

Σύμφωνα με το υπουργείο Πολιτισμού, που έκανε τη σχετική ανακοίνωση, οι ταυτόχρονες διπλές ταφές δεν είναι συχνό φαινόμενο και πολύ περισσότερο συχνό αρχαιολογικό εύρημα. Επιπλέον οι διπλές ταφές σε στάση εναγκαλισμού είναι εξαιρετικά σπάνιες και αυτή του Διρού αποτελεί μια από τις αρχαιότερες του κόσμου, αν όχι την αρχαιότερη, μέχρι σήμερα.

Έχει χρονολογηθεί με άνθρακα C14 στο 3800 πΧ, ενώ ανάλυση DNA των οστών των δύο ατόμων απέδειξε ότι πρόκειται για έναν άνδρα και μία γυναίκα.(ΓΙΑΤΊ ΑΡΑΓΕ ΔΕΝ ΑΝΑΦΈΡΟΥΝ ΕΑΝ ΠΡΟΚΕΙΤΑΙ ΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΦΥΛΟ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΞΕΤΑΣΗ ΤΟΥ DNA ;)


Σε στρώματα της Τελικής Νεολιθικής από το 4200 ως το 3800 πΧ αποκαλύφθηκαν επίσης: διπλή αδιατάρακτη, πρωτογενής παιδική ταφή σε αγγείο, καθώς και αδιατάρακτη ταφή εμβρύου.

Το πρόγραμμα,
που ολοκληρώθηκε το 2014, πραγματοποιήθηκε υπό τη διεύθυνση του επίτιμου εφόρου Αρχαιοτήτων δρ. Γ.Α. Παπαθανασόπουλου από διεπιστημονική ομάδα της Εφορείας Παλαιοανθρωπολογίας και Σπηλαιολογίας Νοτίου Ελλάδας (υπεύθυνη δρ. Α. Παπαθανασίου) σε συνεργασία με Έλληνες και ξένους επιστήμονες και υπό την εποπτεία των Ε΄ΕΠΚΑ και 5ης ΕΒΑ.




Στόχο του είχε την ολοκλήρωση των ερευνών και την προετοιμασία της δημοσίευσης των αποτελεσμάτων της μακροχρόνιας ανασκαφής στο σπήλαιο Αλεπότρυπα και την ανασκαφική διερεύνηση του περιβάλλοντος χώρου.

Νέες χρονολογήσεις και εξειδικευμένες αναλύσεις, διεύρυναν σημαντικά την περίοδο χρήσης του σπηλαίου από την Αρχαιότερη ως την Τελική Νεολιθική (6.000- 3.200 πΧ) και επιβεβαίωσαν την μακροχρόνια λειτουργία του ως οικιστικού και ταφικού χώρου.


Στα υπερκείμενα στρώματα αποκαλύφθηκε κυκλικό οστεοφυλάκιο, διαμέτρου τεσσάρων μέτρων, ορισμένο από αργούς λίθους, που φέρει βοτσαλόστρωτο δάπεδο.

Μεγάλη ποσότητα ανθρώπινων σκελετικών καταλοίπων, που αντιπροσωπεύουν δεκάδες ατόμων, περισυλλέχθηκε από την επιφάνεια του δαπέδου σε συνάφεια με χαρακτηριστικά ευρήματα της ΥΕ ΙΙΙ (Μυκηναϊκής Εποχής  1400-1100 π.Χ. ) όπως κεραμική, χάντρες, εγχειρίδιο.




Η συγκεκριμένη αρχιτεκτονική κατασκευή για την προσχεδιασμένη μεταφορά και δευτερογενή ταφή δεκάδων ατόμων, αποτελεί μοναδικό παράδειγμα στην Μυκηναϊκή Εποχή.

Όπως αναφέρει το υπουργείο Πολιτισμό, η προκαταρκτική μελέτη κατέδειξε ότι βρίσκονται σε δευτερογενή απόθεση, μεταφέρθηκαν δηλαδή από την αρχική θέση ταφής τους στο «Ξαγκουνάκι».

Στην ευρύτερη περιοχή του σπηλαίου δεν έχουν μέχρι στιγμής εντοπισθεί κατάλοιπα οικισμού της Μυκηναϊκής Εποχής, παρά τη συστηματική επιφανειακή έρευνα. Η πλησιέστερη θέση αυτής της εποχής βρίσκεται στον Άγιο Βασίλειο, σε απόσταση τουλάχιστον 40 χιλιομέτρων από την Αλεπότρυπα.



Η συνέχιση της έρευνας θα συμβάλει στην αποσαφήνιση αυτών των ζητημάτων. Προς το παρόν μπορεί να διατυπωθεί με ασφάλεια η υπόθεση, ότι η περιοχή του σπηλαίου λειτούργησε επί χιλιετίες στη συλλογική μνήμη των ομάδων ως χώρος απόθεσης των νεκρών τους, αναφέρει το υπουργείο.

ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ 

Λεπτομέρειες για την ιστορία πίσω από το σφιχταγκαλιασμένο «ζευγάρι» που βρέθηκε στον Διρό Μάνης έδωσε την Παρασκευή η δρ. Αναστασία Παπαθανασίου, αρχαιολόγος της Εφορείας Παλαιοανθρωπολογίας και Σπηλαιολογίας, υπεύθυνη από την πλευρά της Εφορείας για το ανασκαφικό και μελετητικό έργο Διρού.

«Θέλαμε να είμαστε 100% σίγουροι για την αρχαιότερη αγκαλιά στον κόσμο», δήλωσε  και τόνισε ότι οι αναλύσεις DNA θα συνεχιστούν, προκειμένου να βρεθεί -ει δυνατόν- και η συγγένεια του νεαρού άνδρα και της νεαρής γυναίκας, οι σκελετοί των οποίων χρονολογούνται από το 3.800 π.Χ.

Σε στρώματα της Τελικής Νεολιθικής από το 4200 ως το 3800 π.Χ. αποκαλύφθηκε διπλή αδιατάρακτη, πρωτογενής παιδική ταφή σε αγγείο
Το εύρημα είδε το φως το καλοκαίρι του 2013.

«Μορφολογικά όταν κοιτάξαμε τα οστεολογικά χαρακτηριστικά της γυναίκας από την αγκαλιαστή ταφή, πολλοί συνάδελφοι, Έλληνες και ξένοι, είπαμε ότι δεν μοιάζουν πολύ γυναικεία. Ήταν δηλαδή στην αλληλοεπικαλυπτόμενη ζώνη μεταξύ άνδρα και γυναίκας. Ήμασταν έτσι πάρα πολύ επιφυλακτικοί, γιατί μακροσκοπικά θα λέγαμε ότι είναι δύο νεαροί άνδρες. Γι' αυτό προχωρήσαμε σε ανάλυση DNA. Θέλαμε να είμαστε 100% σίγουροι για την αρχαιότερη αγκαλιά στον κόσμο» δηλώνει η κα. Παπαθανασίου.

Ωστόσο, όπως πληροφορεί η ίδια, οι αναλύσεις DNA δεν θα σταματήσουν εκεί. Θα προχωρήσουν, αν είναι δυνατόν, και για τη συγγένεια των δύο αυτών ανθρώπων, που έζησαν περίπου το 3.800 π.Χ., πριν από σχεδόν 6.000 χρόνια.


Μια διπλή αδιατάρακτη ταφή νεαρών ενηλίκων, άνδρα και γυναίκας, σε στάση εναγκαλισμού
«Εξαρτάται από το τι σώζεται μέσα στο κολλαγόνο που έχουμε. Θα γίνουν κι άλλες έρευνες, η συγκεκριμένη αφορούσε μόνο στο φύλο», διευκρινίζει η κ. Παπαθανασίου, επισημαίνοντας τη σπανιότητα του ευρήματος.

«Γνωρίζουμε ότι το 2008 βρέθηκε στην πόλη Μάντοβα της Ιταλίας πάλι μια αγκαλιαστή ταφή. Είναι νεολιθική, αλλά νεότερη, χρονολογείται περίπου στο 3000 π.Χ. Επίσης, στην Τουρκία, υπάρχει μια αρχαιότερη διπλή ταφή, όμως πρόκειται για δύο άτομα πλάι πλάι, η οποία μπορεί να μην ήταν και ταυτόχρονη. Στον Διρό τα χέρια είναι το ένα κάτω από το σώμα, το άλλο από πάνω, τα πόδια τους μπλεγμένα, είναι πραγματική αγκαλιά», δηλώνει με έμφαση.

Ο υπεύθυνος του ανασκαφικού προγράμματος, Γ. Παπαθανασόπουλος, είπε ότι «κάποια στιγμή με την επέκταση του μουσείου οι σκελετοί θα συμπεριληφθούν όπως βρέθηκαν. Ήδη στο μουσείο εκτίθεται ένας ολόκληρος σκελετός». Ο ίδιος δήλωσε έτοιμος να συνεχίσει την έρευνα από τον Ιούλιο.

Η ανασκαφή έγινε στη θέση «Ξαγκουνάκι», σ' έναν φυσικό λόφο που απέχει περίπου 200 μέτρα από το σπήλαιο και ο οποίος δεσπόζει στον κόλπο του Διρού, είναι δηλαδή ιδιαίτερα ορατός από τη θάλασσα.

Εκεί βρέθηκαν κι άλλες ταφές: Δύο ακόμα διπλές ταφές, μια νεαρών ενηλίκων σε συνεσταλμένη θέση και μια παιδική σε αγγείο, καθώς και μια ταφή εμβρύου, όλες αδιατάρακτες. Τι σημαίνει όμως η παρουσία τους στον λόφο;

«Μιλάμε πιθανόν για ένα ταφικό μνημείο το οποίο χρησιμοποιείται επί 3.000 χρόνια, έναν χώρο που διατηρείται στη μνήμη των ανθρώπων. Στην ανασκαφική τομή βρήκαμε παιδικές ταφές, που χρονολογούνται στο 4.200 π. Χ. και μισό μέτρο πιο πέρα τις διπλές ταφές των ενηλίκων. Πάνω από αυτές, τη μυκηναϊκή περίοδο, γύρω στο 1.200 π.Χ., έρχονται και δημιουργούν -και αυτό είναι επίσης μοναδικό- ένα οστεοφυλάκιο. Δηλαδή, ορίζουν έναν χώρο με αργούς λίθους, στρώνουν το δάπεδο με βότσαλο και μεταφέρουν οστά από δεκάδες ανθρώπους, σε δευτερογενή ταφή, από μια άλλη θέση που ήταν θαμμένοι, η οποία δεν είναι από την περιοχή, καθώς έχει ερευνηθεί πολλές φορές και γνωρίζουμε ότι δεν υπάρχει κάποιος μυκηναϊκός οικισμός κοντά. Τα οστά έχουν έρθει από μακριά», επισημαίνει η κα. Παπαθανασίου.

Ενδιαφέρον έχει ακόμα ή κατάσταση των μυκηναϊκών οστών. «Προσπαθήσαμε, αλλά ήταν αδύνατον να τα χρονολογήσουμε. Είναι πολύ κακά διατηρημένα, σε αντίθεση με τα νεολιθικά, που είναι και πολύ παλαιότερα, αλλά λόγω συνθηκών είναι άριστα διατηρημένα. Γι' αυτό έδωσαν και κολλαγόνο. Τα μυκηναϊκά, επειδή ήταν θαμμένα κάπου αλλού, όπου οι συνθήκες προφανώς δεν ήταν οι ιδανικές, έχουν έρθει και σπασμένα και σε πολύ κακή κατάσταση διατήρησης».

Όσο για την ανασκαφική συνέχεια, αυτή θα γίνει μετά την ολοκλήρωση και δημοσίευση των αποτελεσμάτων της μακροχρόνιας έρευνας στο σπήλαιο Αλεπότρυπα και την ανασκαφική διερεύνηση του περιβάλλοντος χώρου. Το ενδιαφέρον, όπως είναι φυσικό, εντοπίζεται στον λόφο.

«Θέλουμε να αποκαλύψουμε το οστεοφυλάκιο, να δούμε αν είχε τύμβο, πώς ήταν από πάνω. Με την ανασκαφική τομή μας, έχουμε ανοίξει μόνο το ένα τέταρτο της κυκλικής κατασκευής του οστεοφυλακίου, που έχει διάμετρο περίπου τέσσερα μέτρα», καταλήγει.

Το σπήλαιο της Αλεπότρυπας χρησιμοποιείται από το 6.000 π.Χ. Οι ανασκαφές εντός του ξεκίνησαν το 1970 από τον επίτιμο έφορο Αρχαιοτήτων δρ. Γ. Παπαθανασόπουλο, ο οποίος έχει και τη διεύθυνση του πρόσφατου πενταετούς προγράμματος, που πραγματοποιεί η Εφορεία Παλαιονθρωπολογίας και Σπηλαιολογίας.